Op één september 2005 is een driejarig wetenschappelijk project, gefinancierd door de Katholieke Hogeschool Kempen en ondersteund door de Katholieke Universiteit Leuven van start gegaan. Het project betreft een empirisch onderzoek naar de levensbeschouwelijke ontwikkeling van kinderen, tussen tien en vijftien jaar, in een pluralistische maatschappelijke context.

Het onderzoek wordt geleid door Reinhilde Henckens en wetenschappelijk ondersteund door prof. dr. Didier Pollefeyt (faculteit Godgeleerdheid) en prof. dr. Dirk Hutsebaut (faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, departement Psychologie). Wetenschappelijke medewerking wordt geleverd op inhoudelijk vlak door Ellen De Boeck en op administratief vlak door Ann De Busser.

De laatste dertig jaren werd de levensbeschouwelijke ontwikkeling van kinderen jonger dan vijftien jaar in Europa nauwelijks empirisch onderzocht, terwijl de heersende theorieën over ontwikkelingen bij kinderen meer en meer in vraag kunnen gesteld worden door de sterk veranderde, pluralistische samenlevingscontext waarin kinderen opgroeien.

De pluralistische context leidt er immers toe dat kinderen zich niet meer spiegelen aan één overheersend levensbeschouwelijk model, maar kunnen kiezen tussen meerdere opties. Het kernpunt van ons onderzoek luidt dan ook: hoe ontwikkelen kinderen vandaag in deze gewijzigde context op levensbeschouwelijk vlak? In wat volgt leggen we stap voor stap het opzet van ons empirisch onderzoek toe.

Het project beoogt individuele verschillen in ontwikkelingen op levensbeschouwelijk vlak na te gaan, die plaatsvinden in de leeftijdsgroep van tien- tot vijftienjarigen.

Deze verschillen zijn te wijten aan verschillende factoren, waarvan wij er één ook expliciet onderzoeken: namelijk de invloed van de levensbeschouwelijke visie van de leerkracht die instaat voor het levensbeschouwelijke aanbod op school.

Naast de leerlingen laten we daarom ook de betreffende godsdienstleerkrachten, geheel anoniem, een vragenlijst invullen.

Zoals reeds gesteld is dit onderzoek gericht op leerlingen tussen tien en vijftien jaar. Deze leeftijd is niet zomaar willekeurig gekozen, maar komt voort uit recent onderzoek bij Vlaamse jongeren, waarin vastgesteld werd dat de levensbeschouwelijke profielen van mensen een vaste vorm aannemen vanaf vijftien jaar. De vraag dringt zich dan ook op welke ontwikkelingen plaatsgrijpen in de jaren voorafgaand aan deze leeftijd.

Voor dit onderzoek willen wij 2200 kinderen van de derde graad Lager Onderwijs en 2200 jongeren van de eerste graad Secundair Onderwijs, alsook hun leerkrachten r.k.-godsdienst een gestandaardiseerde vragenlijst met levensbeschouwelijke items voorleggen. Het onderzoek richt zich tot katholieke scholen van het Bisdom Antwerpen, regio Kempen (Antwerpen 1).

Dit schooljaar (2005-2006) starten wij met de afname van het onderzoek in de derde graad (vijfde en zesde leerjaar) van het basisonderwijs.

Volgend schooljaar leggen we dezelfde vragenlijst opnieuw voor aan de kinderen die dan in het zesde leerjaar zitten. Op deze manier kunnen we nagaan welke veranderingen zich voorgedaan hebben bij deze groep in de loop van één jaar.

Daarnaast zullen we de twee volgende schooljaren (2006-2007 en 2006-2007) het onderzoek herhalen in de eerste graad van het secundair onderwijs.

De vragenlijsten worden wetenschappelijk verwerkt in samenwerking met de faculteit Godgeleerdheid en het Departement Psychologie aan de K.U.Leuven.

Met de resultaten beogen wij een tweeledig doel: enerzijds willen we een terugkoppeling van de resultaten maken naar de wetenschappelijke wereld, anderzijds willen wij de resultaten verwerken tot concreet bruikbaar materiaal voor de praktijk van het godsdienstonderricht.